تأملات

Forgets to chill the salad forks

And sometimes heats them.

Still addresses you as “Sir” or “Madam”

But doesn’t sound as if it means it.

Tells the delivery man that

You are living under an alias.

Insists on wearing a sombrero

When it serves enchiladas.

He started keeping

Dust bunnies as pets.

Walks in endless circles,

Robot palm to robot brow,

Mumbling: “The horror! The horror!”

Tells the delivery man about

The locked door in the cellar

That is entirely a product

Of the corrupted circuits

Of its robotic dementia praecox.

Spends too much time

Yakking with other robots. 

Asks to be called “Charlene”.

By Bruce  Boston

جین ولفی یا Gene Wolfe (که خیلی‌ها اسم آخرش رو تنها ولف می‌خونند و من نمی‌دونم کدوم درسته)، نویسنده‌ی عجیب و غریب و کاملا متفاوتیه که مقدار زیادی مورد کم توجهی واقع شده. ولفی نود درصد مواقع فانتزی علمی (فانتزی+علمی تخیلی) می‌نویسه، ولی نوشتنش انگار کلا توی یکی از کشوهای اون کمد معروفه که کارهای زیاد دیگه‌ای به اون سبک توش پیدا نمیشه. به خاطر نثر خاص و طرز بیان متفاوت، به جین ولفی دیکنز و ناباکوف فانتزی میگن.

جین ولفی از معدود نویسنده‌هاییه که راوی غیر قابل اعتماد استفاده می‌کنه. راوی غیر قابل اعتماد یعنی کسی که داستان رو برای ما تعریف می‌کنه، ولی تضمینی وجود نداره که داره راست می‌گه یا دروغ. البته این امر به دلیل دروغگو بودن راوی نیست، بلکه همیشه یه مشکلی در میانه؛ مثلا توی مجموعه‌ی Latro از خود ولفی، لاترو سربازیه که بر اثر ضربه‌ی مغزی، فقط خاطرات یک روز رو به ذهن می‌سپاره. یا توی Wizard Knight، راوی Sir Able هستش که تقریبا مشنگ می‌زنه!

میشه گفت مهم‌ترین مجموعه‌ای که جین ولفی نوشته، پنج جلدی New Sun هستش. احتمالا خورشید نو پیچیده‌ترین، سخت‌خون‌ترین، پر از رمز و رازترین، و در عین حال، جذاب‌ترین مجموعه‌ی جین ولفی هستش. (البته جدا از شاهکار دو جلدی Wizard Knight که البته اون رو اخیرا چاپ کرده، و متنش خیلی پیچیده نیست.)

اولین جلد خورشید نو، Shadow of the torturer برنده‌ی جایزه‌ی ملی BSFA، و نامزد جایزه‌های نبولا، لوکاس و جایزه‌ی یادبود جان دبلیو کمپبل در سال ۱۹۸۱ هستش. توی این کتاب با دنیایی روبرو می‌شیم که به نظر میاد هزاره‌ها جلوتر از زمان ماست. بشر به دوره‌ی قرون وسطی برگشته و به طریقی ناشناخته، جادویی اسرارآمیز در جهان جاری است. خورشید با گذشته فرق داره، انسان‌های سبز و گیاهی به وجود اومده‌اند، و دنیا انگار آخرین روزهای عمرش رو می‌گذرونه.

راوی داستان، پسر جوانی به اسم سوریان (Severian) هست که یکی از کارآموزهای اخوت شکنجه‌گران (یا بطور رسمی، انجمن جستجوگران حقیقت و توبه)، و یکی از امیدهای آینده‌ی این اخوت هستش. شکنجه‌گران مسئولان رسمی کارهای پلید و کثیف جامعه، بصورت کاملا قانونمند و استاندارد و علمی هستند. محل شروع داستان، شهر نکروپولیس است که شهر مردگان نیست! نکروپولیس باقیمانده‌ای از شهری فوق العاده عظیم و سرشار از برج‌های متروکه است که بی نهایت تا جنوب و در کنار رود Gyoll ادامه پیدا می‌کنه، اما تنها شمالی‌ترین قسمت اون توسط جمعیت اندک باقی مانده اشغال شده. بیشتر ساکنین نکروپولیس، انجمن‌های باستانی و رو به نابودی هستند. نکروپولیس به سمت شمال ادامه پیدا کرده و بعد از مسافتی طولانی، به شهر بزرگ بعدی Nessus، و بعد از اون به باغ‌های Autarch، کاخ حاکم نامریی، قدرتمند و اسرارآمیز دنیای خورشید نو می‌رسد.

گرچه توصیفات جین ولفی در ابتدای کتاب خیلی عجیب به نظر می‌رسه، اما همین عجیب و تازه بودن توصیفاته که آدم رو به ادامه‌ی خوندن، تموم کردن جلد اول، شروع کردن جلد دوم و همینطور تا آخر وادار می‌کنه. در اینجا راوی غیر قابل اعتماد نیست. ولی سوریان آدم ساده‌ایه که ما تمام اتفاقات رو از دریچه‌ی چشم او و بعد از پردازش شدن توسط ذهن او دریافت می‌کنیم.

و مهم‌تر اینکه جین ولفی این کتاب‌ها رو به قولی از روی دستنوشته‌های باستانی ژاپنی الهام گرفته؛ حتی کلمات خاصی برای توصیف مطالب خاص استفاده می‌کنه. چون من خیلی این کتاب رو دوست داشتم، هر وقت به کلمه‌ی خاص جدیدی می‌رسیدم، اون رو به همراه معنی‌اش یادداشت می‌کردم. برای اینکه کار ولفی رو بهتر درک کنید، و شاید برای اینکه راغب به خوندن کتاب بشید، چند تا از اون کلمه‌ها رو اینجا میارم. اینها توی اینترنت پیدا نمی‌شن، گرچه کتاب‌های رمزگشایی برای خورشید نو نوشته و چاپ شده (مثل: Lexicon Urthus: Michael Andre-Druissi – a dictionary of the archaic words used by Wolfe in The Book of the New Sun):

Watch: زمان توی خورشید نو ساعت نیست؛ وقتی سوریان زمان رو توی ذهن خودش حساب می‌کنه، می‌گه بعد از فلان اتفاق، تنها به اندازه‌ی یک watch گذشته بود. حد و حدود این واچ تا آخرین کتاب (کتاب چهارم) مشخص نمی‌شه و من کم کم فرض رو بر این می‌ذاشتم که منظور همون ساعته و یک واچ دقیقا باید یک ساعت، یا شصت دقیقه باشه. اما بعدا فهمیدم هر واچ، یک ساعت و پانزده دقیقه است.

واحد پولی دنیای خورشید نو عبارته از:

Chrisos: با ارزش‌ترین سکه که از زر سرخ ساخته می‌شه و با یک کرایسوس میشه یه اسب فوق العاده خرید.

Asimi: سکه‌ی نقره‌ای، که یک آسیمی به اندازه‌ی یک کت جنس خوب ارزش داره.

Orichalk: سکه‌های برنجی؛ معمولا دستمزد یک روز کاری مثل کارگری در دنیای خورشید نو، یه اوریکالکه.

Aes: سکه‌های حلبی و کم ارزش‌ترین واحد پولی دنیای خورشید نو. با هر آئیز میشه یه تخم مرغ خرید.

البته ما هیچوقت نمی‌فهمیم یه کرایسوس چند تا آسیمیه، و آیا اینجا هم سیستم ده تایی برپاست یا نه. (یعنی ده تا آئیز بشه یه اوریکالک، ده تا اوریکالک یه آسیمی، و ده تا آسیمی یه کرایسوس.)

جامعه‌ی دنیای خورشید نو، یه جامعه‌ی طبقه‌بندی شده است؛ از اون جور طبقه‌بندی‌ها که اصلا به هم راه ندارند و هر کس توی هر طبقه‌ای به دنیا بیاد، تا آخر عمرش فقط می‌تونه توی همون زندگی کنه، فقط با آدم‌های همون طبقه رفت و آمد داشته باشه، و عاقبت هم توی همون طبقه بمیره. و همونطور که توی جوامع طبقاتی مرسومه، طبقات بالاتر به طبقات پایین‌تر هیچ اهمیتی نمی‌دن، و طبقات پایین‌تر همیشه برده‌ی طبقات بالاتر هستند. هفت تا طبقه‌ی دنیای خورشید نو:

Exultant: اشراف زادگان شامل Autarch و اطرافیان اون که همگی توی باغ‌های سلطنتی زندگی می‌کنند.

Armiger: نظامیان رده بالا مثل فرماندهان که مستقیما از Autarch دستور می‌گیرند و ارتش رو هدایت می‌کنند.

Optimare: که توی کتاب اصلا کاری به کارشون نداره و روشن نمی‌کنه شامل چه کسانی می‌شن؛ ولی احتمالا باید طبقه‌ی روحانیون باشه.

Commonality: مردم عادی و طبقه‌ی متوسط، مثل تاجران و اعضای هر یک از انجمن‌های رسمی نکروپولیس.

Servants of the throne: یک درجه پایین‌تر از مردم عادی؛ این افراد بیشتر شامل کسانی است که از مقام‌های بالاتر خودشون خلع شده‌اند و بعنوان مجازات، باید تا آخر عمر بردگی طبقات بالاتر (که شاید خودشون زمانی عضو اونها بودند) رو بکنند.

The religious: اینها هم روحانی هستند؛ اما احتمالا فرقشون با طبقه‌ی سوم اینه که از جادو و جنبل استفاده می‌کنند و کلا کلاس کارشون پایینه!

Cacogens: غلام و کنیزها که اصلا جز شهروندان دنیای خورشید نو حساب نمی‌شن و اونها رو به قصد مصارف کثیف، خرید و فروش می‌کنند.

پ.ن: تری پرچت توی کتاب هفتمش به نام pyramids، کار جدیدی کرده و کل داستان رو به سه الی چهار تا فصل کلی تقسیم کرده. اسم فصل سوم رو Book of the New Sun گذاشته!

پ.ن۲: خود ولفی گفته خواننده‌هایی که قبلا آشنایی با کارش نداشتند، می‌تونند از Wizard knight که آسون‌تره شروع کنند و بعد از اینکه این سبک براشون آشنا شد، سراغ کتاب خورشید نو بروند. اما به نظر من این کار اصلا اهمیتی نداره. شوالیه‌ی جادوگر آسون هست، ولی راهنمای خورشید نو نیست.

این نوشته را برای یک وبلاگِ‌ دیگری–که مهم هم نیست–نوشتم که یادم افتاد برای این‌جا باید مناسب‌تر باشد. بنابراین این‌جا باشد بهتر است.(البته هنوز درآن وبلاگ هم هست، ولی بعدن برش می‌دارم.)

کتاب درباره‌ی یک جامعه‌ی آنارشیست است.

پنجشنبه‌ی گذشته «پرشین بلاگ» مراسم تقدیر از بانوان وبلاگ‌نویس را برای دومین سال پیاپی برگزار کرد.
مدیریت محترمِ پرشین بلاگ، خانم پولادزاده، لطف کردند و در این مراسم مکانی هم برای معرفی وبگاه «آکادمی فانتزی» در نظر گرفتند. البته آکادمی فانتزی وبلاگ نیست، ولی این حرکت ارزشمند در راستای عمومی‌تر کردنِ عنوان جشن و تقدیر از بانوانِ فعال در عرصه‌ی مجازی صورت گرفت و به هرحال تعدادی از گردانندگان آکادمی فانتزی هم، همین بانوان فعال در عرصه‌ی مجازی هستند.
نفسِ حرکت از دیدِ من ارزشمند و مثبت است، نه به این خاطر که سایتِ دوست داشتنیِ ما معرفی شد، به این خاطر که این گونه مراسم که معمولا تعداد زیادی در آن شرکت می‌کنند و بازخورد مناسبی دارد، مکان مناسبی برای معرفیِ سایت‌ها و محیط‌های مجازی است که هر یک به نوعی حرکتی تاثیرگذار انجام می‌دهند. «آکادمی فانتزی» یک نمونه‌ی کوچک است و قطعا سایت‌های بزرگ‌تر و مفیدتری هم وجود دارند که معرفی بشوند و امید است که در آینده، در مراسمی از این نوع، شاهد معرفی‌های بیشتری از این دست باشیم، تا فعالانِ عرصه‌ی مجازی، هم اندک اندک با وب‌سایت‌های مهجور افتاده آشنا شوند.

در ادامه، شرح ماجرای آن روز(فقط بخشی که به آکادمی فانتزی اختصاص داشت) آمده، ماجرا با اندکی طنز و اغراق نقل شده که خواندنش کسالت بار نباشد.

آنچه که گذشت…

من و جمعی دیگر از بچه‌ها که خودشان می‌دانند، از ساعت سه و نیم توی پارکِ مقابل آمفی تئاتر شهریاران جوان، حضور داشتیم. ساعت شد سه و چهل و پنج، چهار، چهار و ربع، چهار و نیم….
خلاصه فکر کنم ساعت حدود پنج و ربع بود که مراسم قبلی تمام شد و ما رفتیم داخل و مراسم بلافاصله شروع شد. توجه کنید به خاطر دیر شروع شدنِ مراسم، به شدت وقتِ مراسم تنگ بود.

آقای سعید پور محمود(گوینده‌ی رادیو جوان) به همراه بهاره رهنما مجری‌های مراسم بودند. برنامه با یک شعر و بعد مقادیری کل کل و بگو بخند میانِ‌ دو مجری شروع شد که خب جالب و به جا هم بودند، و حال و هوای ملتی که کلی توی پارک منتظر مانده بودند عوض شد.

قرار بود مخمل برای معرفی سایت روی سن برود، پس من و مخمل شروع کردیم به نوشتنِ یک سری نکات که مخمل یک آماده‌گی ذهنی برای صحبت داشته باشد و نکات مهمی را که باید بگوید به خاطر بسپرد، یک فایل پرزنتیشن هم بود که من آماده کرده بودم، پرزینتیشن اسکرین شاتِ بخش‌های مختلف سایت بود به همراهِ آهنگِ Rivendel از فیلم ارباب حلقه‌ها. پرزنتیشن را قبلا به مخمل نشان داده بودم و قرار بود همراه با آن بخش‌های مختلف سایت را معرفی کند. کل پرزنتیشن حدود دو سه دقیقه بود و قرار بود ما حدود هفت دقیقه زمان داشته باشیم که فکر کردیم برای چهار پنج دقیقه‌ی باقی مانده درباره‌ی اهداف آکادمی فانتزی و معنای خود «فانتزی و علمی‌تخیلی» قدری صحبت بشود خوب خواهد بود.

بنابراین از والکایری عزیز هم خواهش کردیم بیاد نزدیک ما تا نکات و مطالب را مرتب کنیم.بنابراین با خیال راحت و با فرض این که بخشِ مربوط به ما در انتهای مراسم است، شروع به کار کردیم و حتا دنبال این بودیم که با استفاده از اینترنت همراه اول، یک بریده داستان از داستان‌های سایت انتخاب کنیم و یک چیز تر وتمیز آماده کنیم، که…
ناگهان خانم بهاره رهنما که پنج دقیقه قبل رفته بودند روی سن، اعلان کردند: «حالا معرفی سایت آکادمی(فانتزی اش را هم نگفتند که احتمالا توی کنداکتور لحاظ نشده بود) که من سوادم نمی‌رسه، خانم بلواستار رو تشویق کنید!!!!»

ما قدری هاج و واج ماندیم و به عبارتی کل نقشه‌مان برای درآوردن یک چیز تر و تمیز، نقش بر آب شد که لابد تقصیر خودمان هم بود در آن دو ساعتی که توی پارک بودیم فکرش را نکردیم! در همین حین حورا وکیلی(یکی از بر و بکس پرشین بلاگ) که نزدیک من بود گفت بلند شو بلند شو بلند شو، بعد بهنام که باز همان نزدیکی بود یکصدا با حورا شروع کرد به خواندن: «بلند شو بلند شو بلند شو..»
بعد
کلپ کلپ کلپ(اینا صدای دست بود)
بعد من می‌گفتم: «من نمی‌رم، بابا من نمی‌رم، من نمی‌رم…»
هی حورا می‌گفت: «پاشو پاشو پاشو…»
هی بهنام می‌گفت: «پاشو پاشو پاشو…»
توی پرانتز عرض کنم که از یک هفته قبل قرار شده بود که مخمل برود، نه این که من روی صحبت کردن نداشته باشم، بلکه از صحبت کردن در جمع وبلاگ‌نویس‌ها هراس داشتم!! خیال می‌کردم حرفم را نمی‌فهمند و بعد مسخره می‌کنند و از این نظر(یعنی صلابت برخورد با سخره‌گننده‌گان) مخمل بسیار مناسب‌تر از من بود.

خلاصه مخمل بلند شد و رفت روی سن.
اولش که گفت «من بلواستار نیستم، من مخمل هستم!»(در این پست به جای اسامی از شناسه‌های سایت استفاده شده، ولی در روز مراسم قطعا از اسامی حقیقی‌مان استفاده کردیم!)

بعدشروع کرد به صحبت درباره‌ی آکادمی فانتزی واهداف والایش نظیر این که هدف ما این است که ژانر فانتزی و علمی‌تخیلی را به خواننده‌ی فارسی معرفی کنیم و ما زمینه‌هایش را در ادبیات خودمان داریم و ادبیات ما از یان نظر خیلی غنی است و مثلا شاهنامه و …

بعد آقای مجری، از مخمل پرسید که: «یعنی چی کارا می‌کنید مثلا؟»
مخمل گفت: «ما مسابقه‌ی سالیانه داریم و انواع مختلفی از مطالب مثل داستان نگارش، ترجمه، معرفی کتاب، معرفی فیلم و اینا رو به صورت هفتگی به روز رسانی می‌کنیم و فانتزی آن چیزیست که به وقوع نمی‌پیوندد و ….»
بعدش آقای مجری گفت: «خب باتشکر از دوستمون…»

–و توجه کنید که پرزنتیشن روی، اسلاید اولش که عکس گلادریل بود گیر کرده بود و بنا به دلایل خیلی نامعلومی حرکت نمی‌کرد!–

مخمل گفت: «سایت ما بخش‌های مختلفی داره مثل معرفی کتاب، برگردان علمی‌تخیلی، برگردان فانتزی،…»
آقای مجری پرسید: «که شما مشکل فیلترینگ هم دارید؟» و مخمل هم گفت نه.
بعد آقای مجری گفت: «خب باتشکر از دوستمون، خانم پولادزاده اگه دیگه با سایت ایشون کاری نداریم…»
مخمل گفت: «بــــــله… تازه ما مسابقه‌ی سالیانه داریم که هر سال برگزار می‌شه و هدفش معرفی ژانر فانتزی به…»
آقای مجری: «جایزه هم می‌دین؟»
مخمل: «نه ما لوح تقدیر می‌دیم(بس که مجری تشکر می‌کرد، مخمل یادش رفت تندیس اسب شاخدار رو بگه)، چون که غیرانتفاعی هستیم و پول نداریم و…»
آقای مجری: «خب با تشکر از دوستمون…»
مخمل: «بـــــله این که می‌بینید وبلاگ گردانندگان هست(پرزنتشین تازه راه افتاده بود، ولی بس که نورپردازی بد بود، تصویر به شدت محو بود و هیچی‌اش معلوم نبود و اگر کسی نمی‌دانست که سایتی چه شکلی است، از روی اسلاید‌ها هم چیزی متوجه نمی‌شد) که توش مسائل علمی‌تخیلی و اینا بحث می‌شه…»

مجری: «بله با تشکر از دوستمون…»
مخمل: «این هم دانشنامه است که ساختارش کاملن مثل دانشنامه‌ی انگلیسیِ هست و مقالات و مداخل زیادی داره.»
مجری: «بله با تشکر از دوستمون…»
مخمل: «این هم گالری سایتمونه که مقدار زیادی عکس و تصویر و…»

مجری: «بله با تشکر از دوستمون. آدرس سایتتون چیه؟»
مخمل: «فانتزی دات آی آر.»
بهاره رهنما: «خیلی عالیه، پیمان قاسم خانی یکی از مشتری‌های پر و پا قرص سایت شما می‌شه…»
کلپ کلپ کلپ
و مخمل به خوبی و خوشی نزد ما برگشت.

اختتامیه: در کل حرکت ارزنده‌ای بود و باز هم تاکید ندارم نه به این خاطر که سایتِ ما معرفی شد، به خاطر نفسِ این حرکتِ معرفیِ یک وبگاه ادبی در یک مراسمِ پاپیولار.
با تشکر از مدیریت پرشین‌بلاگ برای وقتی که در اختیار ما گذاشتند.

بعد التحریر:
برای خواندنِ اخبار مراسم و اطلاع از وبلاگ‌های برنده، این‌جا را بخوانید.